De Dommel

Recensie Zaterdag 3 december 2011 Eindhovens dagblad door Henk van Weert.

Alles uit de kast voor de Dommel

'De Dommel stroomt door tijd, natuur en landschap' is de titel van een lijvig, nieuw boek over de beek die onder meer door Zuidoost-Brabant stroomt. De zes auteurs hebben alles uit de kast gehaald. Geen detail over de Dommel is over het hoofd gezien.
De Dommel kennen we allemaal. Wie is er niet ooit in een kano vanuit Borkel en Schaft over het water afgezakt richting Valkenswaard? Of op de fiets achter Olland tot de ontdekking gekomen dat de beek daar ineens een stuk breder is dan onder Eindhoven?
De Dommel geeft ontegenzeggelijk gezicht en kleur aan dit deel van Brabant. wie de moeite neemt om er eens gewoon langs te wandelen ontdekt dat het een prachtige beek is.
De auteurs Ronald Buskens,Jan van der Straaten, Arno Braam, Mireille Oonk, Wiel Poelmans en Peter Voorn hebben al hun kennis(en liefde voor de natuur)gemobiliseerd om een zo compleet mogelijk boek te maken.
Dat is ze gelukt. 'De Dommel' is een uitputtende verhandeling geworden, waarin de beek in een breed perspectief geplaatst wordt. het boek gaat namelijk niet alleen over water. Het hele gebied waarin de beek stroomt is onder de loep gelegd en alle details over flora en fauna zijn beschreven. Alleen de mens komt te weinig voor in deze lijvige productie.
De Dommel is een beek in delen, zou je kunnen zeggen. De oorsprong ligt op de Donderslagse heide bij Peer in België. Het stuk tussen de Nederlandse grens en Eindhoven heet Boven-Dommel. In Eindhoven wordt het een stadsbeek. Tussen Eindhoven en Den Bosch is sprake van de Beneden-Dommel. In Den Bosch mondt de beek uit in de Dieze. Uiteindelijk vloeit het water naar de Maas.
Dat de auteurs de Dommel met zulke brede gebaren hebben beschreven, is op zich een goede keus. Zo ontstaat een uitgebalanceerd zicht op een groot stelsel van stromen en watertjes die op de hoofdbeek afwateren. Dat stelsel is veel fijnmaziger en groter dan de niet-ingewijde Brabander vermoedt voordat hij aan het boek begint. Het wemelt werkelijk van de zijtakjes. De zes auteurs hebben elk een eigen specialisme of eigen deel van de Dommel beschreven. Voordeel daarvan is dat je de juiste mensen op de juiste plaats in het boek tegenkomt. Nadeel van zo'n aanpak is dat het tot stijlbreuken leidt. In die zin bekeken is 'De Dommel' geen eenheid. Specialisten hebben ook dikwijls een neiging tot wijdlopigheid. Deze auteurs, de een wat meer dan de ander, hebben daar ook last van. In hun streven om een doortimmerd boek te maken, gaan ze erg ver in het produceren van allerlei details en feiten.
Dat neemt niet weg dat De Dommel een boek is geworden dat zijn belofte inlost. Een mooi, rijkelijk geïllustreerd, degelijk boek over een beek die we allemaal kennen.
Slotconclusie van het boek is dat de Dommel ook naar internationale maatstaven gemeten waardevol is. Aan het eind van het boek pleiten schrijvers, verbonden aan de Ecologische Kring Midden-Brabant, voor nog twee noodzakelijke projecten. De Beneden-Dommel(Eindhoven-Den Bosch) zou opnieuw ontwikkeld moeten worden, als meanderend riviertje met mogelijkheden tot overstroming. Het tweede voorstel is dat de verbinding met de Vlaamse bovenloop hersteld moet worden. Want als er niet gewerkt wordt aan deze fraaie beek, gaat hij achteruit, blijkt uit 'De Dommel, stroom door tijd, natuur en landschap'.